Even opfrissen: 1994

Omdat het lang geleden is, maar misschien wel actueler dan ooit:

Het CDA en de PvdA hebben bij de verkiezingen i veel zetels verloren. Een coalitie met deze beide partijen, zoals het vorige kabinet i, is daarom discutabel. D66, de grote winnaar, ziet niets in een centrum-rechtse coalitie (CDA, VVD en D66) en gaat, ondanks de verschillen tussen PvdA en VVD, voor een 'Paarse coalitie'. In dit licht moet ook het advies van CDA-leider Brinkman gezien worden om een paars kabinet te vormen. Vermoedelijk verwacht hij dat het CDA onmisbaar is in een kabinet.
Om de politieke verhoudingen in kaart te brengen benoemt Koningin Beatrix de voorzitter van de Eerste Kamer Tjeenk Willink tot informateur. Tjeenk Willink concludeert dat een onderzoek naar de vorming van een paarse coalitie inderdaad de meest reële optie was.
Hierop wijst de Koningin drie informateurs: De Vries (PvdA), Van Aardenne (VVD) en Vis (D66). Zij onderzoeken of paars inderdaad een haalbare zaak is. Maar als zij constateren dat op het gebied van de sociale zekerheid de PvdA en de VVD te veel verschillen geven zij de informatieopdracht terug. Dan vindt op verzoek van GroenLinks een unicum plaats. De informateurs verschijnen in de Tweede Kamer om mondeling het informatieproces toe te lichten. Tijdens dit debat botsen de PvdA- en VVD-leider Kok en Bolkestein dusdanig dat een paars kabinet niet meer realistisch lijkt.
Tjeenk Willink brengt dan opnieuw de mogelijkheden in kaart. Het CDA wil geen centrum-links kabinet (PvdA, CDA en D66), en D66 geen centrum-rechts kabinet (VVD, CDA en D66). Een impasse lijkt te ontstaan.
De Koningin weet deze te doorbreken met een ongebruikelijke stap. Zij vraagt Kok als informateur een regeringsprogramma op hoofdlijnen te schrijven. Dit 'ontwerp' moet dan aan PvdA, CDA, VVD en D66 worden voorgelegd om vast te kunnen stellen welke partijen aan een regering willen deelnemen. Kok gaat aan het werk en moet constateren dat in beginsel alle vier de partijen op zijn ontwerp positief reageren. In gesprekken die hij daarna nog met de fractievoorzitters voert, komt hij tot de conclusie dat de nog bestaande verschillen het beste tussen PvdA, VVD, en D66 overbrugd kunnen worden.
De Koningin belast Kok dan als formateur van een 'paarse' coalitie. Voortvarend weet hij zijn ontwerp-regeringsprogramma om te zetten in een regeerakkoord ('Keuzes voor de toekomst'), dat op 11 augustus rond is. De drie fracties stemmen hiermee op 13 augustus in.
De samenstelling van het kabinet levert dan geen problemen meer op. Na een weigering van werkgeversvoorzitter Rinnooy Kan komt Wijers voor D66 op Economische Zaken. Van Kemenade bedankt vanwege zijn gezondheid voor Binnenlandse Zaken en die post gaat vervolgens naar de VVD. Nadat onder anderen Van Aardenne niet beschikbaar is voor Financiën komt op die post CPB-directeur Zalm. Verrassend is de terugkeer van oud-VVD-fractievoorzitter Voorhoeve op Defensie.

Comments